Drone đang được sử dụng ngày càng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, quay phim, khảo sát, vận chuyển, xây dựng và công nghiệp. Khi số lượng drone tăng lên, việc quản lý hoạt động bay cũng trở thành một phần quan trọng để đảm bảo an toàn và sử dụng không phận hiệu quả.

Ở bài trước, chúng ta đã tìm hiểu quản lý vùng bay drone hoạt động như thế nào. Vậy trên thực tế, có những phương án nào có thể được sử dụng để quản lý drone?

Quản lý bằng quy định và cấp phép

Một trong những phương án cơ bản nhất là xây dựng các quy định đối với hoạt động của drone.

Tùy theo từng khu vực và mục đích sử dụng, người vận hành có thể phải đáp ứng những yêu cầu khác nhau về đăng ký, cấp phép, độ cao bay, khu vực hoạt động, thời gian bay hoặc điều kiện vận hành.

Cách quản lý này tạo ra một khuôn khổ chung để người sử dụng biết được phép bay ở đâu, bay trong điều kiện nào và cần tuân thủ những yêu cầu gì. Tuy nhiên, quy định chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm với các phương án kiểm tra và giám sát phù hợp.

Đăng ký và nhận diện drone

Một phương án khác là quản lý thông tin của drone và người vận hành.

Drone có thể được gắn với các thông tin nhận dạng như mã đăng ký hoặc thông tin của chủ sở hữu. Một số hệ thống còn sử dụng Remote ID hoặc các công nghệ tương tự để truyền thông tin nhận dạng trong quá trình hoạt động.

Việc nhận diện giúp cơ quan quản lý hoặc hệ thống giám sát có thêm dữ liệu để xác định drone nào đang hoạt động và thuộc về ai, đặc biệt khi xảy ra sự cố hoặc hoạt động bay không đúng quy định.

Kiểm soát vùng được phép bay

Không phải khu vực nào cũng phù hợp để drone hoạt động tự do. Vì vậy, một phương án quan trọng là phân chia không gian thành các khu vực được phép, hạn chế hoặc cấm bay.

Thông tin về vùng bay có thể được đưa vào bản đồ số hoặc hệ thống quản lý để người điều khiển kiểm tra trước khi thực hiện chuyến bay.

Với những drone có hệ thống điều khiển và định vị hiện đại, dữ liệu vùng hạn chế còn có thể được sử dụng để cảnh báo người điều khiển hoặc hỗ trợ ngăn drone đi vào khu vực không được phép.

Giám sát hoạt động bay

Bên cạnh việc quy định trước khu vực bay, hoạt động của drone cũng có thể được giám sát trong quá trình vận hành.

Hệ thống giám sát có thể thu thập những thông tin như vị trí, độ cao, hướng di chuyển hoặc thời gian hoạt động. Dữ liệu này giúp phát hiện những trường hợp drone đi vào khu vực hạn chế hoặc có hoạt động bất thường.

Đây là điểm khác biệt giữa việc chỉ “đặt ra quy định” và việc thực sự theo dõi việc tuân thủ quy định trong thực tế.

Quản lý bằng công nghệ 

Khi cần quản lý một khu vực có nhiều drone hoặc yêu cầu mức độ kiểm soát cao hơn, các hệ thống công nghệ có thể được sử dụng để phát hiện và theo dõi drone.

Tùy vào mục đích và điều kiện triển khai, hệ thống có thể kết hợp nhiều phương thức như:

• RF: phát hiện tín hiệu vô tuyến giữa drone và thiết bị điều khiển.
• Radar: phát hiện và theo dõi vật thể trong không gian.
• Camera: nhận diện drone bằng hình ảnh.
• Cảm biến âm thanh: phát hiện đặc trưng âm thanh do động cơ và cánh quạt tạo ra.

Mỗi công nghệ có ưu điểm và giới hạn riêng. Vì vậy, trong thực tế có thể cần kết hợp nhiều phương pháp thay vì chỉ dựa vào một hệ thống duy nhất.

Quản lý qua chính thiết bị drone

Không chỉ quản lý từ bên ngoài, một số yêu cầu quản lý có thể được tích hợp trực tiếp vào drone và phần mềm điều khiển.

Ví dụ, hệ thống có thể sử dụng dữ liệu vị trí để cảnh báo khi drone tiến gần khu vực hạn chế hoặc thiết lập các giới hạn về độ cao, khu vực hoạt động.

Cách tiếp cận này giúp người điều khiển nhận được thông tin ngay trong quá trình vận hành, từ đó giảm nguy cơ vi phạm do thiếu thông tin hoặc không nhận biết được giới hạn của khu vực bay.

Nâng cao trách nhiệm của người vận hành

Công nghệ có thể hỗ trợ quản lý drone, nhưng người điều khiển vẫn là một phần quan trọng của hệ thống.

Người vận hành cần hiểu các quy định liên quan, kiểm tra điều kiện trước khi bay, xác định khu vực hoạt động và chịu trách nhiệm đối với chuyến bay của mình.

Đặc biệt, khi drone được sử dụng trong công việc chuyên nghiệp như khảo sát, xây dựng, nông nghiệp hoặc vận chuyển, việc đào tạo và xây dựng quy trình vận hành rõ ràng càng trở nên cần thiết.

Phối hợp giữa nhiều bên

Quản lý drone không chỉ là nhiệm vụ của một cá nhân hay một cơ quan. Khi drone được sử dụng ngày càng phổ biến, việc quản lý có thể cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, đơn vị cung cấp công nghệ, doanh nghiệp, người vận hành và cộng đồng.

Cơ quan quản lý xây dựng quy định và tổ chức giám sát. Doanh nghiệp và nhà sản xuất có thể tích hợp các tính năng hỗ trợ an toàn. Người vận hành có trách nhiệm tuân thủ quy định và sử dụng thiết bị đúng mục đích.

Sự phối hợp này giúp việc quản lý không chỉ dừng ở việc “cấm hoặc cho phép”, mà hướng tới một hệ thống trong đó hoạt động của drone được theo dõi, kiểm soát và sử dụng phù hợp với từng khu vực.

Không có một phương án duy nhất 

Có thể thấy, quản lý drone không nhất thiết chỉ dựa vào một giải pháp. Quy định, đăng ký nhận diện, quản lý vùng bay, giám sát, công nghệ phát hiện và trách nhiệm của người vận hành có thể được kết hợp tùy theo mục đích và mức độ kiểm soát cần thiết.

Với khu vực dân dụng thông thường, việc cung cấp thông tin vùng bay và nâng cao ý thức người vận hành có thể đóng vai trò quan trọng. Trong khi đó, những khu vực có yêu cầu an toàn cao hơn có thể cần thêm hệ thống nhận diện, giám sát và phát hiện drone.

Quan trọng nhất là lựa chọn phương án phù hợp với mật độ drone, đặc điểm không gian, mức độ rủi ro và mục đích sử dụng.

Khi drone tiếp tục phát triển và tham gia vào nhiều hoạt động kinh tế – xã hội, cách quản lý cũng sẽ cần được điều chỉnh để vừa đảm bảo an toàn, vừa tạo điều kiện cho công nghệ này được ứng dụng hiệu quả.